قطع اینترنت در شرایط بحرانی؛ آیا واقعاً راه حل است؟
در روزهایی که از «شرایط بحرانی» یا حتی «وضعیت جنگی» صحبت میشود، طبیعی است که انتظار داشته باشیم تصمیمها هم متناسب با چنین شرایطی گرفته شوند. اما یک سؤال مهم اینجاست:
آیا قطع اینترنت واقعاً میتواند به مدیریت بحران کمک کند؟
سحر میرزایی، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، در یادداشتی که برای زومیت نوشته، معتقد است قطع اینترنت نهتنها راهحل بحران نیست، بلکه یکی از مهمترین ابزارهای عبور از بحران را از دسترس خارج میکند.
در بحران، زیرساختها را قطع نمیکنند
اگر بپذیریم که کشور در شرایط خاص و حساسی قرار دارد، باید مثل «اقتصاد زمان جنگ» فکر کنیم. یکی از اصول ساده این نوع اقتصاد این است که زیرساختهایی که به تاب آوری کشور کمک می کنند، نباید قطع شوند؛ بلکه باید تقویت شوند.
اقتصاد در شرایط بحرانی به چیزهایی مثل انعطافپذیری، امکان دورکاری، وابستگی کمتر به امکانات فیزیکی و ارتباط با بازارهای بیرونی نیاز دارد. همه اینها ویژگیهایی هستند که اقتصاد دیجیتال و اینترنت در اختیار کشور قرار میدهند.
وقتی راهها بسته میشود، اینترنت راه نجات است
در شرایط بحران، معمولاً مشکلاتی مثل بستهشدن مسیرها، کمبود انرژی، سختشدن حضور کارکنان و بالا رفتن هزینهها به وجود میآید. در چنین وضعیتی، کسبوکارها دنبال راههایی میگردند که کمتر به جاده، ساختمان و رفتوآمد وابسته باشد.
اینجاست که اینترنت و فعالیتهای دیجیتال تبدیل میشوند به یکی از مهمترین مسیرهای ادامه حیات اقتصاد؛ مسیری که اگر بسته شود، نفس کشیدن اقتصاد هم سختتر میشود.
تجربه اوکراین؛ اقتصاد دیجیتال وسط جنگ
برای درک بهتر موضوع، نگاه به تجربه اوکراین میتواند کمککننده باشد. کشوری که درگیر یک جنگ واقعی و تمامعیار بوده، اما با این حال بخش فناوری اطلاعات در آن نهتنها از بین نرفته، بلکه به یکی از پایههای اصلی اقتصاد تبدیل شده است.
در سالهای جنگ، صنعت فناوری اطلاعات اوکراین به دومین صنعت بزرگ صادراتی این کشور تبدیل شد و بین 37 تا 42 درصد از صادرات خدمات و حدود 13 درصد از کل صادرات کالاها و خدمات را به خودش اختصاص داد. این یعنی حتی در سختترین شرایط، بخشی از اقتصاد توانسته فعال بماند، ارزآوری داشته باشد و اشتغال را حفظ کند.
این آمار فقط عدد نیستند؛ نشان میدهند که اقتصاد دیجیتال میتواند حتی وسط بحران، جریان مالی کشور را زنده نگه دارد.
لبنان هم همین را میگوید: دیجیتال مقاومتر است
گزارشهای رسمی بخش ICT لبنان هم نکته مشابهی را تأیید میکنند. در اقتصادی که سالها با بحرانهای مختلف دستوپنجه نرم کرده، بخش فناوری اطلاعات توانسته بهتر از بسیاری از بخشهای دیگر دوام بیاورد. حتی بعضی شرکتهای دیجیتال با تکیه بر خدمات آنلاین توانستهاند رشد هم داشته باشند.
پیام این تجربهها ساده است:
در کشورهایی که مدام دچار شوکهای اقتصادی و سیاسی هستند، اقتصاد دیجیتال معمولاً سریعتر خودش را با شرایط جدید تطبیق میدهد.
قطع اینترنت؛ قطع نفس اقتصاد
وقتی اینترنت برای ساعتها یا حتی روزها قطع میشود، در واقع مسیری بسته میشود که قرار است اقتصاد از آن عبور کند. اقتصاد در بحران شبیه انسانی است که از چند جا آسیب دیده، اما هنوز یک نقطه اتکا دارد. اینترنت همان نقطه اتکاست.
بر اساس برخی برآوردها، هزینه اقتصادی خاموشی اینترنت میتواند روزانه از چند همت تا دهها میلیون دلار باشد. این یعنی قطع اینترنت فقط یک تصمیم فنی نیست؛ بلکه مستقیماً روی معیشت مردم، کسبوکارها و جریان پول در کشور اثر میگذارد.
جمعبندی؛ امنیت بدون اقتصاد زنده معنا ندارد
اگر باور داریم کشور در شرایط بحرانی قرار دارد، لازم است برای تابآوری اقتصادی هم برنامه داشته باشیم. تجربه کشورهایی مثل اوکراین و لبنان نشان میدهد که اقتصاد دیجیتال یکی از پایدارترین راهها برای ادامه فعالیت در بحران است.
در چنین شرایطی، قطع اینترنت نهتنها کمکی به مدیریت بحران نمیکند، بلکه یکی از مهمترین ابزارهای مدیریت بحران را تضعیف میکند.
منبع
این مطلب بازنویسی شده از یادداشت سحر میرزایی، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، منتشرشده در زومیت است.
